آیا می دانید داروی شما به چه منظور تجویز شده است ؟ آیا از نحوه مصرف صحیح نگهداری، عوارض و تداخلات داروی خود مطلع هستید؟      آیا می دانید در هنگام مسمومیت دارویی یا غذایی چه باید کرد؟         شماره تلفن 1490مرکز اطلاع رسانی دارو و سموم کشوری به صورت 24 ساعته آماده پاسخگویی به سؤالات دارویی همشهریان محترم می باشد. همچنین مرکز اطلاع رسانی دارو و سموم دانشگاه علوم پزشکی کاشان با شماره تلفن 03155579000 در ساعات اداری پاسخگوی سؤالات دارویی شما می باشد

11:23:57 AM 1393 / 07 / 30
 

پسماندهای داروهای سایتوتوکسیک

" نحوه صحیح دفع پسماندهای داروهای سایتوتوکسیک"

بر اساس بند 3 ماده 2 قانون مدیریت پسماندها مورخ 17/3/1383 به پسماندهایی که به دلیل بالا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک از قبیل : سمیت ، بیمایزایی ، قابلیت انفجار یا اشتعال ، خورندگی و مشابه آن به مراقبت ویژه (مدیریت خاص) نیاز دارند ، پسماند ویژه گفته می شود .

نظر به آنکه دفع پسماندهای ویژه بیمارستانی به روش کنونی می تواند عواقب و پیامدهای جبران ناپذیری بدنبال داشته باشد و مشکلات ایمنی جدی به وجود آورد و از آنجا که این مشکلات هم درون بیمارستان و هم پس از دفع پسماندها در خارج از بیمارستان می تواندباقی بماند  فلذا باید مورد توجه خاص قرار گیرد .

با توجه به مطالعات مختلف ثابت شده که داروهای خطر آفرین (پیوست شماره 1) توانایی ایجاد یک یا چند مورد از عوارض زیر را در انسانها یا حیوانات ایجاد کنند :

  • سرطانزایی –باعث ابتلا با سرطان می شود                     
  • تراتوژنیسیته –به جنین در حال رشد آسیب می زند
  • مسمومیت عضوی در دوزهای پائین                                  
  • مسمومیت ژنیتیکی –به DNAآسیب می زند
  • مسمومیت باروری –به توانایی در تولید مثل آسیب می زند

بنابراین این داروها به علت خاصیت سمیت زایی که دارند کار با آنها (از نظر تحویل گرفتن ، انتقال ، آماده سازی ، نگهداری ، توزیع ، تزریق و دفع زباله های آنها) نیاز به مراقبت های خاصی دارند .

همچنین مواردی که در تهیه و تزریق این داروها بکار رفته اند (از قبیل دستکش ، گانها ، سرنگها و ویال ها و ... ) ، منبع احتمالی تماس و آسیب برای خدمه و سایر پرسنلی که دست اندکار تهیه و تزریق داروها نیستند ، می تواند باشد.

بنابراین نحوه صحیح حمل و نقل پسماندهای داروهای سایتوتوکسیک و دفع آنها بوسیله پرسنل تعلیم دیده و ایمن باید معمول شود و همه کارکنان باید با روشهای مناسب برای حفاظت از خودشان آشنا باشند .

 

 راهنمایی های جهت آماده سازی و دفع داروهای سایتوتوکسیک

  • داروهای سایتوتوکسیکی که در مراکز مورد استفاده قرار می گیرد ، شناسایی شده و به روز گردد.
  • دوره های آموزشی اجباری برای تمام کارکنان بر اساس وظایف شان در کار با داروهای سایتوتوکسیک (داروساز، پزشک، پرستار ، تکنسین ، کمک بهیار ، خدمات و ...) برگزار گردد.
  • با توجه به اینکه معمولاً تا 48 ساعت بعد از تزریق دارو تمامی ترشحات بدن بیمار حاوی متابولیتهای سایتوتوکسیک است توصیه می گردد در این فاصله زمانی ، تیم درمان و خانواده بیمار ، هنگام حمل ملحفه ها و سایر البسه که احتمال آلودگی با مدفوع ، ادرار و سایر ترشحات بیمار را دارند از گان ، دستکش و عینک (در صورت تراوش) استفاده کنند .
  • نیروی خدمات ، ملحفه ها و البسه آلوده بیماران را در یک کیسه جدا از ملحفه ها و البسه مورد استفاده در شیمی درمانی قرار داده و جداگانه منتقل نمایند .
  • پلاستیک های نفوذ ناپذیر یا کیف های با سیم بسته شده ، مشخص شده با برچسب (خطر سایتوتوکسیک) و یا (داروهای سایتوتوکسیک ، با احتیاط و با دستکش حمل شود) و با رنگی متفاوت از سایر کیسه های زباله بیمارستان (ظروف محکم و غیر قابل نشت) ، باید برای جمعآوری و نگهداری ظرفها ، دستکشها ، گانها ، عینک ها و سایر مواد یکبار مصرف بکار رود .
  • سر سوزنها، سرنگها و و مواد شکستنی قبل از اینکه در کیسه گذاشته باید در یک ظرف پلاستیکی یا جعبه مقاوم گذاشته شموند
  • کیسه باید درون ظرف زباله با برچسب مشخص (فقط زباله سایتوتوکسیک) نگهداری شود . کیسه باید بعد از پر شدن مهروموم شود .
  • خدمه باید هنگام جابجایی سطل های زباله ، گان و دستکش های لاتکس پوشیده و باید در مورد لزوم جابجایی دقیق این زباله ها و روشهای کنترل سرریز و نشت داروها تعلیم دیده باشند .
  • انواع پسماندهای پزشکی ویژه باید جدا از یکدیگر در محل نگهداری شوند و محل نگهداری هر نوع پسماند باید با علامت مشخصه تعیین شود . بخصوص پسماندهای عفونی ، سایتوتوکسیک ، شیمیایی و رادیواکتیو به هیچ وجه در تماس با یکدیگر قرار نگیرند .
  • این زباله ها باید جدا از سایر زباله های بیمارستانی حمل شده و به عنوان زباله ها سمی محسوب شده و بر اساس مقررات و آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندهای پزشکی و پسماندهای وابسته دفع شوند .
  • داروهای سایتوتوکسیک را نیز می توان پس از محفظه سازی دفن نمود.

                                                                                                         

لیست داروهای خطر آفرین

Progestins

86

Leflunomide

57

Daunorubicin

29

Acitretin

1

Progestrone

85

Letrozole

58

Diethylstilbestrol

30

Arsenic trioxide

2

Raloxifene

87

Leuprolide

59

Docetaxel

31

Asparaginase

3

Ribavirin

88

Lomustine

60

Doxorubicin

32

Azathioprine

4

Risperidone

89

Medroxyprogesterone

61

Epirubicin

33

Bacillus Calmette-Guerin

5

Sirolimus

90

Megestrol

62

Ergonovine/methylergonovine

34

Bicalutamide

6

Sorafenib

91

Melphalan

63

Estradiol

35

Bleomycin

7

Streptozocin

92

Menotropins

64

Estramustine phosphate

36

Bortezomib

8

Tacrolimus

93

Mercaptopurine

65

Estrogen-progestin

37

Bosentan

9

Tamoxifen

94

Methotrexate

66

Estrogens,conjugated

38

Busulfan

10

Temozolomide

95

Methyltestosterone

67

Estrogens,esterified

39

Cabergoline

11

Teniposide

96

Mitomycin

68

Etoposide

40

Capecitabine

12

Testosterone

97

Mitotane

69

Everolimus

41

Carbamazepine

13

Tetracycline

98

Mitoxantrone

70

Exemestane

42

Carboplatin

14

Thalidomide

99

Mycophenolate

71

Finasteride

43

Carmustine

15

Thioguanine

100

Mycophenolic acid

72

Fludarabine

44

Cetrorelix acetate

16

Tretinoin

101

Nilotinib

73

Fluorouracil

45

Chlorambucil

17

Trifluridine

102

Oxaliplatin

74

Flutamide

46

Choramphenicol

18

Triptoreline

103

Oxcarbazepine

75

Ganciclovir

47

Choriogonadotropin alfa

19

Valganciclovir

104

Oxytocin

76

Ganirelix

48

cisplatin

20

Valproic acide/divalproex Na

105

Paclitaxel

77

Gemcitabine

49

Cladribine

21

Vigabatrin

106

Paroxetine

78

Gonadotropin ,chorionic

50

Clonazepam

22

Vinblastine

107

Pegaspargase

79

Goserelin

51

Colchcine

23

Vincristine

108

Pemetrexed

80

Hydroxyurea

52

Cyclophosphamide

24

Vinorelbine

109

Pentamidine

81

Idarubicin

53

Cyclosporin

25

Zidovudine

110

Phenoxybenzamine

82

Ifosfamide

54

Cytarabine

26

Ziledronic acid

111

Plicamycin

83

Imatinib

55

Dacarbazine

27

   

Procarbazine

84

Irinotecan

56

Dactinomycin

28

 
 

منابع:

1-  آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندهای پزشکی و پسماندهای وابسته، 1383.

2-  کتاب مبانی داروسازی بالینی و بیمارستانی، دکتر رستگار پناه و همکاران، 1387.

3-NIOSH, Preventing Occupational Exposure to Antineoplasti& other Hazardous Drugs in Health Care Setting, 2004.

4-ASHP,Guideline in Handling Hazardous Drugs, 2004.

5-NIOSH,List of Antineoplastic and other Hazardous Drugs in Health Care Setting, 2012.

 

   
جشنواره پرتال

انتخاب پرتال برتر